Anasayfa / Tüm Kategoriler / İçimizden Gelenler / Nereden çıktı bu Anadolu Liseleri?

Nereden çıktı bu Anadolu Liseleri?

Anadolu liselerini nereden çıktığını anlayabilmek için biraz geriye gitmemiz gerekiyor. Hem de 63 yıl kadar geriye… 1954 senesinde Maarif Vekaleti günümüzün Milli Eğitim Bakanlığı, Maarif Bakanlığı Kolejleri’nin kurulmasına karar verdi ve bu karar 1955 yılında TBMM tarafından onaylandı. Bu kararla altı Maarif Koleji kuruldu.

WhatsApp Image 2017-07-07 at 09.38.37

Bunlar: Eskişehirİzmir (Bornova)İstanbul (Kadıköy)KonyaSamsun ve Diyarbakır Maarif kolejleridir. Peki, sınavla öğrenci alan ve yabancı dille eğitim yapan bu kolejlere neden ihtiyaç vardı? İşte bu sorunun cevabını bulmak için biraz  geçmişe gitmeliyiz.

Kadıköy Anadolu Lisesi
Kadıköy Maarif Koleji

      Çoğunluğu İstanbul merkezli olmak üzere yabancı dilde eğitim  yapan birçok yabancı kökenli orta öğretim okulu halihazırda çok uzun yıllardan beri Türkiye’de faaliyet göstermekteydiler. Bu okulların en köklülerinden İstanbul Robert Koleji 1863‘ten, Tarsus Amerikan Koleji ise 1888‘den beri eğitim faaliyetlerine devam etmekteydiler. 1924 yılında çıkarılan Tevhid-i Tedrisad kanunu ile ülkedeki bütün eğitim kurumlarının bağlandığı gibi bu okullarda Milli Eğitim bakanlığına bağlanmıştır. Bu okullardan MEB’in şartlarına uymayanlar kapatılmıştır.

Yıllar içinde hızla artan nüfus ve gelişen dış ilişkiler yabancı dil bilen eğitimli elemanlara olan gereksinimi arttırmış; sayıları ve kapasiteleri yeterli olmayan yabancı okullar bu gereksinimi karşılayamaz duruma gelmişti. Bunlardan dolayı alternatif yol olarak  Maarif kolejlerinin açılmasına karar kılındı.

Diyarbakır Maarif Koleji
Diyarbakır Maarif Koleji

Maarif Kolejleri 1974’ten itibaren  “Lise” sayılmış ve 1975 yılında isimleri değiştirilmiş “Anadolu Lisesi” ismini almışlardır. 1976 yılında ise özel bir yönetmelikle sayıları artırılmıştır. 1994 yılına gelindiğinde sayıları 193’ü bulmuştur. 1999 yılında alınan kararla orta okul kısımları kapatılmış ve bir yıllık lise öncesi hazırlık artı 3 yıllık lise eğitimi ile  4 yıllık okullar olmuşlardır. 2006 yılından itibaren hazırlık kaldırılmış ve bu liselerin eğitim süresi hazırlıksız 4 yıla çevrilmiştir.

Samsun Maarif Koleji
Samsun Maarif Koleji

      Bu okullara ek olarak Anadolu Meslek Lisesi, Anadolu Güzel Sanatlar Liseleri de açılmıştır. Devletleştirilen Nişantaşı ve Beyoğlu İngiliz okulları, Galatasaray Lisesi, İstanbul Erkek Lisesi, Kabataş Erkek Lisesi gibi köklü liseler ve 15’den fazla İmam Hatip Lisesi de aynı kapsama alınmıştır.

Eskişehir Maarif Koleji
Eskişehir Maarif Koleji

      Anadolu Liseleriyle daha doğrusu Maarif Kolejlerinin kuruluş amacıyla ilgili hala şiddetli tartışmalar vardır. Gerçekten hedef kaliteli eğitimi Anadolu’ya yaymak mıydı yoksa İngilizce bilen, Amerikan propagandasına daha açık kuşaklar yetiştirmek miydi? Köy Enstitülerine bir yanıt mıydı? Köy enstitülerinin kapatıldığı yıllarda bu okulları ortaya çıkması bir tesadüf müydü?

      Bu soruları yanıtlamayacağım ama yazımı ilginç birkaç bilgiyle bitirmek istiyorum.1961 yılında John F. Kennedy’ nin talebi ve Amerikan Kongresi’ nin de onayıyla devlet destekli gönüllü bir yardım projesi başlatılmıştır. Bu programı yürütecek Barış Gönüllüleri (Peace Corps) örgütü kurulmuştur ve bu örgüte bağlı genç ve eğitimli Amerikalılar dünyanın dört bir köşesinde, özellikle de gelişmekte olan ülkelerde görev yapmaya gitmişlerdir. Barış gönüllüleri sağlık, çevre, turizm gibi farklı farklı alanlarda çalışmışlarsa da çok ciddi bir bölümü eğitim alanında çalışmış, özellikle İngilizce öğretmeni olarak çalışmışlardır. 1962-1971 yıllarında Türkiye’de 1460 Barış Gönüllüsü çalışmış ve bu gönüllülerin %67’si İngilizce öğretmeni olarak görev yapmıştır. Müslim Özbalkan’ın “Gizli Belgelerle Barış Gönüllüleri” adlı kitabına göre 1969-1970 yılları arasında 28 İngilizce öğretmeni 6 Maarif Koleji’nde görev almıştır. Bunu araştıran Müslim Özbalkan’ın kitabı yayımladıktan sonra yaşadıkları çok ilginçtir.

WhatsApp Image 2017-07-06 at 19.09.45

Bu konuyla ilgili Mumcu’nun 16 Ocak 1975 tarihli Yeni Ortam dergisinde yayımlanmış yazısında bu kitaptan ve yazarından da bahsedilmektedir. Yazar, söz konusu yazısında Amerikan Büyükelçiliğine atanan CIA Türkiye uzmanı George S. Harris’in “Troubled Alliance” adıyla yayımlanan ve ABD Dışişleri Bakanlığına rapor olarak sunulan analizinde Müslim Özbalkan’ın “Gizli Belgelerle Barış Gönüllüleri” adlı incelemesine geniş yer ayırdığını belirtmiştir. Ayrıca bu raporda Barış Gönüllüleri’nin Türkiye’deki faaliyetlerine son verilmesinde bu kitabın büyük bir etkisi olduğu kanaatine varıldığını bildirmiştir. Mumcu’nun belirttigine göre, bu kitap haricinde hiçbir siyasi faaliyette bulunmamış olan Mülkiye asistanı Müslim Özbalkan, 12 Mart 1971‘deki askeri müdahelesinden sonra askerlik görevini yerine getirmek için İzmir’deki Ulaştırma Yedek Subay Okuluna asteğmen olarak atanacağı gün “Kötü düşünce sahibidir” gerekçesiyle Bayburt’a er olarak yollanmıştır. Uğur Mumcu’ya göre Özbalkan, “Gizli Belgelerle Barış Gönüllüleri” adlı araştırmasından dolayı cezalandırılmıştır.

 Özetle, Anadolu Liseleri’nin geçmişi, kuruluş sebepleri ve yıllar içinde yaşadığı birçok değişim aslında çok da aydınlatılmamıştır. Gelecek kuşaklar olarak umuyoruz ki bunları aydınlığa kavuşturulur.

Yazar: aysesulunn

Buna da bakın

tumblr_lx8to8q0pa1r8nb6go1_1280

Nefes Almak İstiyoruz!

Bugün birlikte biraz ağaçlardan konuşalım. Bu konuda ilgisiz ya da bilgisiz olduğumuz için değil;  binalarla, …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir